مطالعات پيش امکان پذيري

در سال 1371مهندسين مشاور سوفرتو از فرانسه عهده دار انجام مطالعات پيش امکان پذيري گرديد و در 1374 گزارش نهائي خود را در اين رابطه ارائه نمود . اين مطالعات در سه مرحله انجام گرفت:

• ارزيابي و اصلاح مطالعات موجود
• تعيين کريدور هاي اصلي حمل و نقل عمومي در سال مبنا و سال برنامه ريزي
• تعيين سيستمهاي حمل و نقل شهري مناسب که توانايي برآورد نياز حمل و نقل عمومي را در سال برنامه ريزي داشته باشند

مطالعات امکان پذيري
در سال 1375مهندسين مشاور PPK از استراليا عهده دار انجام مطالعات امکان پذيري گرديدند و در مهرماه 1377 گزارش نهائي خود را در اين رابطه ارائه نمودند. آمار و اطلاعات بدست آمده از مطالعات پيش امکان پذيري که ماخذ و اساس مطالعات امکان پذيري قرار گرفت شامل گونه هاي حمل و نقل عمومي , کريدورهاي اصلي حمل و نقل و پيش بيني تقاضا در اين کريدورها بر مبناي
جمعيت, اشتغال و ميزان مالکيت وسايل نقليه شخصي مي باشد. در مطالعات امکان پذيري اين اطلاعات بررسي و مورد باز نگري قرارگرفت.

اهداف مطالعه عبارت بودند از:

• انجام مطالعات امکان پذيري سيستم حمل و نقل عمومي و انبوه براي شهر و منطقه اصفهان
• • انجام طراحي اوليه خطوط اولويت دار (خط داخل و خط برون شهري)
• انجام ارزيابي هاي اقتصادي و مالي وي خطوط اولويت دار

هر يک از کريدور هاي مشخص شده در مرحله پيش امکان پذيري با به کارگيري سيستم ريلي و خط ويژه اتوبوس ارزيابي گرديده و خط پروژه اوليه آنها با استفاده از نقشه ها و اطلاعات زمين شناسي موجود تعريف شد. در مطالعات امکان پذيري جمعأ 22 گزينه از ترکيب خط پروژه ها و گونه هاي حمل و نقل مختلف مقايسه گرديده، موانع و محدوديتهاي آنها بررسي و خط پروژ اوليه بهينه براي هر يک از گونه هاي حمل ونقل مورد مطالعه ارائه شد.

کريدورهاي مورد مطالعه از کنار ساختمانهاي مشهور و قديمي ميراث فرهنگي در طول بلوارهاي بزرگ وخيابانهاي کم عرض و از ميان شهر هاي اقماري و مناطق باز روستايي عبور مي نمايند. در تمامي نقاط مورد مطالعه، تأسيسات زير بنايي توسعه يافته موانع و مشکلات را براي ايجاد حمل ونقل جمعي انبوه فراهم مي آورند مسيرها هماهنگ با ويژگيهاي عالي ميراث فرهنگي شهر و منطقه طراحي گرديده و طوري انتخاب شده اند که حداقل تاثير گذاري روي ساختار فعلي شهر را داشته و با مسير هاي حمل و نقل انبوه و اهداف مشخص شده در طرح جامع شهرهاي اقماري منطقه هماهنگ باشد. اين اهداف بايستي با توجه به محدوديتهاي سرمايه گذاري و هزينه هاي بهره برداري تعديل شوند.

بنابرين اهداف عمده عبارتند از:

• کاهش اثرات سوء روي ساختمانها و سيماي خيابانها در نواحي مرکزي شهر از طريق استفاده از مسيرهاي زير زميني
• منظور نمودن ديدگاه طرحهاي جامع شهرهاي منطقه تاحد امکان و احتراز از تحميل نمودن هزينه هاي سنگين ساخت و طرحهاي غير عملي جهت دسترسي به مراکز شهرها. وصول به اين هدف با قرار دادن ايستگاه هاي انتقال مسافر در حاشيه شهر ها و ارتباط آنها توسط اتوبوس و اتومبيل به مرکز شهر ميسر گرديده است.
• پيدا کردن راه حل هاي فني به منظور کاهش هزينه ها و مشکلات اجرائي ناشي از شرايط نا مطلوب جغرافيايي–اقليمي مسيرها از قبيل کوه هاي جنوب فولاد شهر و لايه شن وماسه آبدار و کم عمق موجود در زير و طرفين رودخانه زاينده رود.
• مد نظر قرار دادن جابجايي تاسيسات شهري، خطوط آب باران و فاضلاب، جاده ها و پلهاي موجود در طراحي اوليه گزينه هاي خط پروژه.
• به حداقل رساندن تملک زمين مورد نياز و اختلالات اجتماعي بوسيله ساختن تونل در مرکز شهر وپل در حومه شهر و استفاده از حريم موجود يا پيشنهادي راهها.
• کاهش هزينه هاي ساخت و بهره برداري .
• جذب حداکثر مسافر.

Back to Top

تقاضاي سفر:

جدولهاي برآورد تقاضاي سفر حاصل از مطالعات پيش امکان پذيري بعنوان ورودي مطالعات امکان پذيري مورد استفاده قرار گرفت . اين داده ها بازنگري و بروز گشته , با ترافيک موجود خياباني مقايسه و اصلاح شده اند . سفرهاي برون منطقه اي و ترافيک حمل بار نيز برآورد شده و در مدلهاي تقاضا گنجانده شده اند.

عمده کار در رابطه با تقاضاي سفر برآورد حجم سفرهايي بود که از گونه هاي حمل ونقل موجود جذب سيستم جديد حمل ونقل عمومي (خط آهن و يا مسير ويژه اتوبوس) پس از احداث آن خواهد شد. بدليل جديد بودن اينگونه از حمل و نقل عمومي در اصفهان و (به طور اعم در ايران) آمار و اطلاعات مربوطه وجود نداشت و بنابراين مطالعاتي با عنوان بررسي اظهار تمايل مسافران در شهر اصفهان انجام شد تا مشخص گردد تحت چه شرايطي از هزينه سفر و کاهش يا افزايش زمان سفر مردم مايلند بجاي استفاده از اتومبيل، تاکسي وساير وسايل نقليه جذب سيستم جديد شوند. سپس اطلاعات حاصل از اين مطالعه جهت برآورد تقاضاي سفر سيستم جديد حمل و نقل تحت شرايط متغير و در کريدورهاي مختلف مدلسازي گرديد.

شبکه کامل حمل و نقل با منظور نمودن گونه جديد حمل و.نقل عمومي و بدون آن تعريف و تقاضاي سفر برآورد شده به شبکه تخصيص داده شد. در حقيقت پيش بيني تقاضا بوسيله مدل مربوطه براي سال 1390انجام شد تقاضاي سفر سال 1399 (20 سال پس از شروع عمليات ساختماني پروژه) نيز بروش استقراء برآورد گرديد.

بيست و دو گزينه مختلف با ترکيبي از گونه ها و مسير ها تعيين گرديدند، اين گزينه ها شامل شبکه هاي کامل و جزئي بوده و بنحوي تعريف شده که بتوان مرحله بندي اجراي کل شبکه پيشنهادي و تعيين اولويت هاي اجرائي را نيز مشخص کرد.

Back to Top

تحليل معيارهاي چند گانه :

روشي که در اين مطالعات به کار برده شده عبارت است از ارزيابي هر شبکه در برابر يک سري از اهدافي که بايد تحقق يابد از قبيل افزايش منافع اقتصادي يا کاهش اثرات سوء زيست محيطي و رده بندي هر يک از گزينه ها بر اساس ميزان تحقق اهداف مورد نظر در صورتيکه گزينه مذکور اجرا گردد.

• منافع اقتصادي
• منافع مالي
• توسعه استراتژيک
• توسعه آينده سيستم
• توسعه و رشد منطقه
• توزيع عادلانه امکانات در منطقه
• حفظ ميراث فرهنگي
• اثرات زيست محيطي
• توليد داخلي

معيارهاي کمي نظير ارزش اقتصادي و يا جوابگوئي به تقاضاي سفر مستقيمأ از نتايج مدلهاي تقاضا تعيين گرديد. معيارهاي کيفي براي 22 گزينه مورد نظر توسط مشاور و کارشناسان کارفرما، بر اساس شناخت آنها از ويژگيهاي اصفهان و تاثيرات هر گزينه ارزيابي شد.

Back to Top

ملاحظات زمين شناسي مهندسي

چينه شناسي زير سطحي شهر اصفهان
بخش عمده شهر اصفهان بر روي رسوبات آبرفتي کواترنر قرار گرفته، وتنها حاشيه جنوبي شهر برروي رسوبات سنگي ژوراسيک بنا گرديده است.

سازنده هاي سنگي
سازنده هاي سنگي که در نواحي جنوب شهر برونزد دارند از لايه هاي متوالي شيل و ماسه سنگ با ميانلايه هايي از جوشسنگ، راديولاريت، سنگ آهک و مواد آتشفشاني، متعلق به ژوراسيک زيرين (لياس)، تشکيل گرديده است اين سازنده به سمت شمال تدريجأ به زير رسوبات آبرفتي کواترنر فرو مي رود.

سازنده هاي آبرفتي
سازنده هاي آبرفتي در محدوده شهر اصفهان، شامل رسوبات آبرفتي کوهپايه اي و نهشته هاي رودخانه اي مي باشد.

Back to Top

آبرفت کوهپايه اي
آبرفتهاي کوهپايه اي يا رسوبات بادبزني، که حاصل فرسايش بلنديهاي جنوبي اصفهان است، در بخش هاي جنوبي شهر گسترش دارد. ستبراي اين نهشته ها عمومأ کم بوده، بسمت شمال بصورت بين انگشتي با رسوبات آبرفتي زاينده رود جايگزين مي گردد. رسوبات آبرفتي کوهپايه اي بيشتر از شن و ماسه اي گوشه دار و نيمه گوشه دار رسي و يا لايه دار تشکيل گرديده است، که در برخي نقاط (بصورت موضعي) با ملات کر بناته بهم جوش خورده، تشکيل نوعي جوشسنگ را مي دهد.

آبرفتهاي رودخانه اي
رسوبات زاينده رود که بخش عمده اي از شهر اصفهان بر روي آنها بنا گرديده است از دونوع متمايز رسوبات طغياني (درشت دانه) ورسوبات دشت سيلابي (ريز دانه) تشکيل گرديده است. ستبراي اين رسوبات در بخشهاي جنوبي شهر کم است که به تدريج به سمت شمال بر ضخامت آنها افزوده مي گردد.

ترتيب قرار گيري رسوبات رودخانه اي در بيشتر نقاط شهر اصفهان بقرار زير است:

• از سطح زمين تا عمق حدود 9 متر, از رسوبات ريز دانه دشت سيلابي متشکل از لاي و رس
• از عمق حدود 9 متر تا عمق حدود 30 متر از رسوبات درشت دانه طغياني متشکل از شن خيلي ماسه اي جزئي رسي يا لايدار، با دانه هاي اغلب سائيده
• از عمق 30 متر به پائين از رسوبات ريز دانه متراکم و صلب

شايان ذکر است که در حاشيه رودخانه زا ينده رود از ضخامت رسوبات ريز دانه سطحي کاسته شده، در حريم رود خانه رسوبات درشت دانه در سطح ظاهر مي گردد..

خاکهاي دستي
در اغلب نقاط شهر سطح زمين از خاکهاي دستي متشکل از خاکهاي ريز دانه به همراه نخاله هاي ساختماني پوشيده شده است، که ضخامت آن در بخشهاي مرکزي شهر تا حدود 4 متر هم مي رسد.

وضعيت آبهاي زيرزميني

آبخانه رسوبات رودخانه اي
مهمترين آبخانه سطحي در محدوده شهر اصفهان آبخانه موجود در رسوبات درشت دانه زاينده رود است که در اغلب نقاط به صورت آزاداست. ستبراي اين آبخانه در جاي تا جاي منطقه متفاوت بوده، از حداقل 15 متر تاحداکثر 30 متر تغيير مي يابد.

منبع تغذيه اين آبخانه بطور عمده رودخانه زاينده رود بوده، جهت عمومي جريان آبها زير زميني در آن از جنوب به شمال مي باشد. انتقال پذيري اين آبخانه بالا و(درنتيجه) شيب جريان در آن ملايم مي باشد.

آبخانه رسوبات آبرفت دامنه اي
اين آبخانه که تنها در بخش هاي جنوبي شهر گسترش دارد برروي سازند شيل وماسه سنگي ژوراسيک شکل گرفته است . ضخانت اين آبخانه کم و حداکثر حدود 5 متر مي باشد منبع تغذيه اين آبخانه بيشتر آبهاي نفوذي از آبياري غرقابي فضاهاي سبز, وجهت عمومي جريان درآن از جنوب به شمال مي باشد. اين آبخانه با انتقال پذيري پائين وشيب تند جريان آب مشخص مي گردد.

سطح ايستابي آبهاي زير زميني و نوسانهاي آن
عمق سطح ايستابي آبهاي زيرزميني (نسبت به سطح زمين) در آبخانه رسوبات رودخانه اي از حدود 2 متر (در حاشيه زاينده رود) تاحدود 10 متر (در بخشهاي شمال شهر) متغير مي باشد. عمق سطح ايستابي در آبخانه رسوبات آبرفت دامنه اي هم از حدود 3 متر در بخشهاي جنوبي تا حدود 9 متر در محل برخورد دو آبخانه تغيير مي يابد.

نوسان ساليانه سطح ايستابي که تابع نوسانهاي سطح آب رودخانه و همچنين ميزان برداشت از منابع آب موجود در سطح شهر است، از حداقل 1 متر در حاشيه رودخانه تا حداکثر 3 متر در بخشهاي شمالي شهر گزارش شده است.

Back to Top